Δίκαιο και πολιτικές ΕΕ για δικαιώματα και αξίες: εφαρμογή από ΟΚοιΠ και εθνικούς φορείς

Η διαδικτυακή εκπαίδευση απευθύνεται κατά προτεραιότητα στις επιχορηγούμενες οργανώσεις του Προγράμματος “Protecting democracy, human rights and the rule of law through an open civic space” (PLATO) στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και ευρύτερα σε οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών.

Δίκαιο και πολιτικές ΕΕ για την προώθηση και την προστασία δικαιωμάτων και αξιών, όπως κατοχυρώνονται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να εφαρμοστούν.

⚬ Δομή Σεμιναρίου

Ενότητα 1: Το Θεσμικό Πλαίσιο της ΕΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

11:00 – 11:20 | Από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα στην Ευρωπαϊκή Ένωση του σήμερα
o Η ανάγκη για διατήρηση της ειρήνης και η διαδρομή για κατοχύρωση των «κοινών αξιών» στις Συνθήκες της ΕΕ (ΣΕΕ & ΣΛΕΕ): Το άρθρο 2 της ΣΕΕ (κοινές αξίες: ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ελευθερία, δημοκρατία, ισότητα, κράτος δικαίου).
o Η Υιοθέτηση ενός Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: Η νομική του ισχύς, οι 6 κεντρικές ενότητες (Αξιοπρέπεια, Ελευθερίες, Ισότητα, Αλληλεγγύη, Δικαιώματα των Πολιτών, Δικαιοσύνη) και το κρίσιμο Άρθρο 51 (πότε εφαρμόζεται ο Χάρτης από τα κράτη-μέλη).
o Πολιτικές και Στρατηγικές της ΕΕ: Σύντομη αναφορά σε τρέχουσες στρατηγικές (π.χ. για τα δικαιώματα των αναπήρων, την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+, την καταπολέμηση του ρατσισμού) και η στρατηγική ενίσχυσης των φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων

11:20 – 11:50 | Φορείς – Κλειδιά και ο ρόλος τους στην προώθηση και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων
o Ευρωπαϊκοί Φορείς (Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA – European Union Agency for Fundamental Rights), Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαίος Συνήγορος του Πολίτη, Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ – CJEU))
o Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚΠ): Παρακολούθηση (monitoring), συνηγορία (advocacy), στρατηγική δικαστική διεκδίκηση (strategic litigation) και υποστήριξη θυμάτων.
o Φορείς Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΦΑΔ) & Φορείς Ισότητας καθώς και αντίστοιχα ευρωπαϊκά δίκτυα: Ο ρόλος τους ως ανεξάρτητοι διαμεσολαβητές και συμβουλευτικά όργανα του κράτους.
o Θεσμοί Συνηγόρου του Πολίτη: Έλεγχος της κακοδιοίκησης και προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών απέναντι στο κράτος.
o Αρχές των Κρατών-Μελών: Η υποχρέωση της δημόσιας διοίκησης και των δικαστικών αρχών να ενσωματώνουν το δίκαιο της ΕΕ στην καθημερινή πρακτική.

11:50 – 12:00 | Ερωτήσεις – Απαντήσεις

Ενότητα 2: Η συμμόρφωση με τον Χάρτη ως οριζόντια αναγκαία προϋπόθεση για την εκταμίευση Ευρωπαϊκών κονδυλίων – Ο ρόλος των Φορέων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

12:00 – 12:20 | Χαρτογράφηση των Βασικών Φορέων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με αφορμή το νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ στην Ελλάδα
o Εισαγωγή στον νέο πλαίσιο εκταμίευσης Ευρωπαϊκών κονδυλίων
o Εθνικά όργανα εποπτείας:
• Ο ρόλος της Εθνικής Αρχής Συντονισμού (ΕΑΣ)
• Συμμετοχή Εθνικών Φορέων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – ΕΕΔΑ
• Επιτροπές Παρακολούθησης: Δικαιώματα συμμετοχής στις συζητήσεις, εξέταση κριτηρίων των προγραμμάτων και αμφισβήτηση της συμμόρφωσης με τον Χάρτη πριν από την εκταμίευση των χρημάτων
o Μηχανισμοί Καταγγελιών

12:20 – 12:35 | ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Ενότητα 3: Παρουσίαση/οδηγός για την υποβολή καταγγελίας.

12:35 – 12:50 | Καταγγελία για παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά το Άρθρο 69(7) του Κανονισμού 2021/1060:
o Πώς να συνδέσετε μια τοπική παραβίαση με μια συγκεκριμένη γραμμή του επιχειρησιακού προγράμματος
o Συλλογή αποδεκτών αποδεικτικών στοιχείων έναντι συναισθηματικής ρητορικής
o Παράλληλη παρακολούθηση: Υποβολή καταγγελίας σε τοπικό επίπεδο μέσω εθνικών μηχανισμών καταγγελιών και απευθείας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ή και στο DG REGIO / DG EMPL)

Ενότητα 4: Case-Studies: Από τη νομοθεσία στην πράξη

12:50 -13:10 | Περίπτωση 1: Ευάλωτες ομάδες και ιδρυματοποίηση
[Κονδύλια της ΕΕ που διατίθενται για την ανακαίνιση μιας κλειστής, διαχωρισμένης εγκατάστασης για παιδιά ή άτομα με αναπηρίες, αντί για στέγαση ενταγμένη στην κοινότητα.]
13:10 – 13:30 | Περίπτωση 2: Τεχνητή Νοημοσύνη, Προληπτική Αστυνόμευση και Δικαιώματα Μεταναστών:
[Περιφερειακή χρηματοδότηση που χρησιμοποιείται για την προμήθεια προηγμένων αλγοριθμικών εργαλείων επιτήρησης για δημόσιους χώρους ή τη διαχείριση των συνόρων χωρίς εκτίμηση επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα.]
13:30 – 13:50 | Περίπτωση 3: Περιβαλλοντική δικαιοσύνη και κοινωνικός αποκλεισμός:
[Ένα μεγάλης κλίμακας έργο πράσινης μετάβασης που χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ και το οποίο παρακάμπτει εντελώς τη δημόσια διαβούλευση ή αλλοιώνει δυσανάλογα τις συνθήκες διαβίωσης μιας ευάλωτης γειτονιάς.]
13:50 – 14:00 | Ερωτήσεις και απαντήσεις, ανοιχτή συζήτηση και καταληκτικές παρατηρήσεις

⚬ Πώς μπορώ να συμμετάσχω

Για να συμμετάσχετε στο εργαστήριο παρακαλούμε πατήστε «Συμμετοχή», επιλέξτε την ημερομηνία του εργαστηρίου και συμπληρώστε τη σχετική φόρμα. Παρέχεται δυνατότητα διερμηνείας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ), κατόπιν σχετικού αιτήματος.
Η επιβεβαίωση της συμμετοχής θα αποσταλεί ηλεκτρονικά το συντομότερο δυνατό. Για διευκρινίσεις μπορείτε να επικοινωνήσετε στο 210 7259306.

⚬ Λίγα λόγια για την εισηγήτρια 

Η Βασιλική Καρζή είναι δικηγόρος και έμπειρη νομική ερευνήτρια με έδρα την Αθήνα, διαθέτοντας πάνω από 10 χρόνια επαγγελματικής πορείας. Είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο από το Πανεπιστήμιο του Leiden. Εξειδικεύεται στο Εμπορικό, Αστικό, Ποινικό και Διοικητικό Δίκαιο, με ιδιαίτερη έμφαση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και το Μεταναστευτικό. Έχει διατελέσει εθνική εμπειρογνώμονας σε σημαντικά ευρωπαϊκά προγράμματα για την ένταξη μεταναστών, τον ρατσισμό, την παραπληροφόρηση, τα δικαιώματα θυμάτων βίας, κλπ. Παράλληλα, έχει αναπτύξει πλούσιο συγγραφικό έργο μέσω εκθέσεων για οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA). Έχει συνεργαστεί στενά με αναγνωρισμένους φορείς, συμπεριλαμβανομένων της ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ και του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου.

⚬ Πρόγραμμα PLATO 

Το πρόγραμμα “Protecting democracy, human rights and the rule of law through an open civic space” (PLATO) στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αξιών της Ε.Ε. και της ευαισθητοποίησης για αυτά μέσω της στήριξης Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) στην Ελλάδα και την Κύπρο που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, καθώς και μέσω της ενίσχυσης των γνώσεων, των ικανοτήτων και της βιωσιμότητάς τους. Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ποσοστό 90%, μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values* (CERV-2024-CITIZENS-VALUES), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ, σε ποσοστό 10%, με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ. Συντονιστής του PLATO είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα), σε σύμπραξη με το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).